Sau máy lạnh, căn bếp thường là nơi tiêu tốn điện nhiều nhất trong một gia đình Việt. Điều đáng nói là phần lớn lượng điện ấy bị lãng phí vì thói quen chứ không phải vì nhu cầu nấu nướng thật sự: đun cả ấm nước đầy chỉ để pha một cốc trà, bật lò làm nóng hai mươi phút cho một mẻ bánh nhỏ, để nồi sôi bùng mà quên đậy nắp. Bài viết này tập hợp những cách giảm điện năng trong bếp mà bạn có thể áp dụng ngay từ bữa cơm tối nay, cùng với cách một số thiết bị CASO Design được thiết kế để hỗ trợ đúng những thói quen đó. Mục tiêu không phải là nấu ít đi hay ăn kém ngon hơn, mà là nấu gọn hơn và đúng nhu cầu hơn.
Vì sao căn bếp lại tiêu tốn nhiều điện đến vậy
Hầu hết các thiết bị nấu đều làm việc bằng cách sinh nhiệt, và sinh nhiệt luôn là công việc ngốn điện nhất trong nhà. Một chiếc bếp hay một chiếc lò không chỉ làm nóng thức ăn của bạn: nó còn làm nóng nồi, làm nóng khoang lò, làm nóng lớp không khí xung quanh và cuối cùng là làm nóng cả gian bếp. Phần nhiệt đi vào món ăn thực ra chỉ là một phần trong tổng số điện bạn trả tiền.
Từ góc nhìn đó, tiết kiệm điện trong bếp gói gọn trong ba nguyên tắc. Thứ nhất, làm nóng đúng lượng vật chất cần làm nóng, không hơn. Thứ hai, giữ nhiệt lại bên trong thay vì để nó thoát ra ngoài. Thứ ba, rút ngắn thời gian thiết bị phải chạy. Mọi mẹo bên dưới đều là biến thể của ba nguyên tắc này.
Một điểm nữa ít người để ý ở khí hậu nóng ẩm như Việt Nam: mỗi đơn vị nhiệt thất thoát ra gian bếp lại buộc máy lạnh phải làm việc thêm để kéo nhiệt độ phòng xuống. Nấu nướng hiệu quả vì thế tiết kiệm tiền điện hai lần, một lần ở thiết bị bếp và một lần ở hệ thống làm mát.
Chỉ đun đúng lượng nước bạn thật sự cần
Đun nước là ví dụ kinh điển của lãng phí thầm lặng. Rất nhiều gia đình đổ đầy ấm rồi đun sôi toàn bộ, dù chỉ dùng một cốc, sau đó nước nguội dần và lần sau lại đun lại từ đầu. Mỗi lần đun lại là một lần trả tiền cho cùng một lượng nhiệt.
Máy nước nóng cấp tốc CASO HW 1660 tiếp cận vấn đề theo hướng khác: thiết bị chỉ làm nóng đúng lượng nước bạn chọn, trong vài giây, ở đúng nhiệt độ bạn cần. So với ấm đun nước thông thường, cách làm này giúp tiết kiệm tới 50% năng lượng, đồng thời tiết kiệm cả nước và thời gian chờ. Máy có bảy mức nhiệt độ từ 40 đến 100 độ C với bước nhảy 10 độ, và bảy mức thể tích từ 100 đến 400 ml với bước nhảy 50 ml. Ngoài ra còn có chức năng dòng chảy liên tục để lấy một lượng nước tùy ý, chẳng hạn khi cần đổ đầy bình giữ nhiệt hay chuẩn bị nước cho nồi nấu.
Việc chọn đúng nhiệt độ không chỉ tiết kiệm điện mà còn cứu lấy hương vị. Nước sôi sùng sục đổ thẳng vào trà xanh sẽ làm lá trà chát gắt và mất hết vị ngọt hậu. Bảng dưới đây là mức nhiệt tham khảo cho những thức uống quen thuộc.
| Thức uống hoặc món ăn | Nhiệt độ nước phù hợp | Lượng nước gợi ý cho một phần |
|---|---|---|
| Trà xanh, trà sencha | 70 đến 80 độ C | 150 đến 200 ml |
| Trà ô long, trà trắng | 85 đến 90 độ C | 150 đến 200 ml |
| Trà đen, trà lài, trà thảo mộc | 95 đến 100 độ C | 200 đến 250 ml |
| Cà phê hòa tan | 90 độ C | 150 đến 200 ml |
| Mì ăn liền, miến, phở ăn liền | 100 độ C | 300 đến 400 ml |
| Pha sữa bột cho trẻ nhỏ | 40 đến 50 độ C | 100 đến 200 ml |
| Bột ngũ cốc, yến mạch ăn sáng | 80 đến 90 độ C | 200 đến 250 ml |
Nồi, chảo và nắp đậy: chi tiết nhỏ, khác biệt lớn
Đậy nắp khi đun là mẹo đơn giản nhất và cũng bị bỏ qua nhiều nhất. Không có nắp, phần lớn nhiệt bay đi cùng hơi nước, và nồi mất rất lâu mới sôi. Tương tự, chọn nồi có đường kính khớp với vùng nấu giúp nhiệt đi vào đáy nồi thay vì tỏa ra hai bên.
Đáy nồi phẳng và sạch cũng quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Một lớp cặn cháy hay một đáy nồi cong vênh tạo ra khe hở giữa nồi và mặt bếp, và khe hở đó chính là chỗ nhiệt thất thoát. Với các loại nồi hầm lâu như bò kho hay giò heo, hãy đun sôi rồi hạ lửa nhỏ và giữ nắp kín, thay vì để lửa lớn suốt quá trình.
Nấu bằng không khí nóng thay vì làm nóng cả lò
Lò nướng truyền thống có một nhược điểm cố hữu: khoang lò lớn nên phải mất nhiều thời gian và nhiều điện chỉ để đạt tới nhiệt độ làm việc, trước khi món ăn được đưa vào. Với một khay cánh gà hay vài lát bánh mì, phần điện dùng để làm nóng khoang trống có khi còn nhiều hơn phần điện thực sự nấu chín món ăn.
Nồi chiên không dầu đa năng CASO AirFry Chef 1700 giải quyết chuyện này bằng dung tích 22 lít gọn hơn và công nghệ Rapid HeatControl, cho phép sử dụng ngay mà không cần chờ làm nóng trước. So với lò nướng thông thường, thiết bị tiết kiệm tới 40% thời gian và tới 50% năng lượng. Luồng khí đối lưu được thổi đều giúp món ăn chín đồng nhất, giòn bên ngoài và mềm bên trong, với rất ít dầu mỡ. Máy có 12 chương trình tự động cùng nhiều phụ kiện, nên ngoài chiên còn có thể nướng, quay và sấy trái cây.
Về mặt sức khỏe, cách nấu ít dầu này cũng đáng cân nhắc. Chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao trong thời gian dài làm dầu bị oxy hóa và sinh ra các hợp chất không có lợi, đặc biệt khi dầu được tái sử dụng nhiều lần. Nấu bằng khí nóng giúp bạn tránh được vòng lặp đó.
Bếp từ và nguyên tắc truyền nhiệt trực tiếp
Bếp từ tiết kiệm điện vì nó không làm nóng mặt bếp rồi truyền sang nồi, mà sinh nhiệt trực tiếp trong lòng đáy nồi. Gần như toàn bộ điện năng đi thẳng vào chỗ cần thiết, và mặt bếp xung quanh vẫn tương đối mát, nghĩa là ít nhiệt thừa tỏa vào phòng.
Bếp từ đơn CASO Maitre 3500 chỉ cần một ổ cắm thông thường là dùng được, rất tiện cho bếp nhỏ, bếp phụ hoặc khi cần thêm một vùng nấu vào ngày có khách. Thiết bị có 12 mức công suất và nhiệt độ, cho phép điều chỉnh tinh tế thay vì chỉ chọn giữa lửa to và lửa nhỏ. Nhờ khả năng kiểm soát nhiệt độ chính xác, bếp phù hợp cả với áp chảo thịt cá, nấu sous vide, làm lẩu phô mai hay đơn giản là giữ ấm món ăn. Kiểu dáng mỏng gọn nên sau khi dùng có thể cất vào tủ.
Cân bếp không cần pin và chuyện rác điện tử
Tiết kiệm năng lượng không dừng ở hóa đơn tiền điện. Pin dùng một lần là một dạng tiêu hao tài nguyên âm thầm, và pin cũ vứt lẫn vào rác sinh hoạt là nguồn ô nhiễm kim loại nặng đáng kể.
Cân nhà bếp CASO Kitchen EcoMaster hoạt động theo nguyên lý tự phát điện. Bạn xoay bánh xe năng lượng trong khoảng một phút, chuyển động đó được biến thành điện năng giống như một máy phát thu nhỏ, và cân sẵn sàng làm việc. Không cần pin, không cần thay pin, không tạo rác pin. Với người hay làm bánh, cân là dụng cụ dùng thường xuyên, nên khoản tiết kiệm này cộng dồn theo năm tháng.
Danh sách kiểm tra thói quen tiết kiệm điện trong bếp
- Chỉ đun đúng lượng nước cần dùng, và chọn nhiệt độ phù hợp thay vì luôn đun sôi.
- Đậy nắp nồi mỗi khi đun, luộc hoặc hầm.
- Chọn nồi có đáy phẳng, sạch và khớp kích thước với vùng nấu.
- Rã đông thực phẩm trong ngăn mát từ tối hôm trước thay vì rã đông bằng nhiệt.
- Tận dụng nhiệt dư: tắt bếp sớm vài phút và để món ăn chín nốt bằng nhiệt còn lại trong nồi.
- Nấu theo mẻ vào cuối tuần, chia phần và bảo quản, thay vì bật thiết bị nhiều lần trong tuần.
- Không mở cửa lò hay nắp nồi liên tục để nhìn, mỗi lần mở là một lần mất nhiệt.
- Cắt nhỏ nguyên liệu để rút ngắn thời gian chín, đặc biệt với củ quả cứng.
- Để thức ăn nguội bớt trước khi cho vào tủ lạnh, tránh bắt tủ lạnh làm việc quá tải.
- Vệ sinh thiết bị định kỳ, vì bụi bẩn và cặn bám luôn làm giảm hiệu suất truyền nhiệt.
Nấu theo mẻ và bảo quản đúng cách
Nấu theo mẻ là chiến lược tiết kiệm điện hiệu quả nhất mà không cần mua thêm bất cứ thứ gì. Bật một thiết bị để nấu bốn phần ăn tốn ít điện hơn nhiều so với bật thiết bị đó bốn lần cho từng phần một, vì chi phí làm nóng ban đầu chỉ phải trả một lần.
Điều kiện đi kèm là bảo quản đúng. Hãy chia thức ăn thành từng phần vừa ăn trong hộp kín, ghi ngày lên nắp, và làm nguội nhanh trước khi cho vào tủ. Về an toàn thực phẩm, khoảng nhiệt độ từ 5 đến 60 độ C là vùng vi khuẩn sinh sôi mạnh nhất, nên thức ăn nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá hai giờ, và trong thời tiết nóng thì càng nên rút ngắn. Khi hâm lại, hãy hâm nóng kỹ toàn bộ phần ăn thay vì chỉ làm ấm bề mặt.
Câu hỏi thường gặp
Đun nước bằng thiết bị điện có thật sự tiết kiệm hơn đun trên bếp gas không? Về hiệu suất truyền nhiệt thì thường là có, vì thiết bị điện chuyên dụng đưa nhiệt trực tiếp vào nước, trong khi ngọn lửa gas tỏa ra xung quanh đáy ấm khá nhiều. Nhưng yếu tố quyết định vẫn là lượng nước: đun đúng một cốc luôn tiết kiệm hơn đun cả ấm, bất kể bạn dùng nguồn nhiệt nào.
Rút phích cắm thiết bị bếp khi không dùng có đáng công không? Với các thiết bị có màn hình hiển thị hoặc chế độ chờ, lượng điện tiêu thụ ở trạng thái chờ tuy nhỏ nhưng chạy liên tục 24 giờ mỗi ngày nên vẫn cộng dồn đáng kể trong một năm. Dùng ổ cắm có công tắc để ngắt cả cụm thiết bị là cách gọn gàng nhất, tất nhiên trừ tủ lạnh.
Nấu ít dầu bằng khí nóng có làm món ăn khô và kém ngon không? Không, nếu bạn xử lý đúng. Hãy quét một lớp dầu rất mỏng lên bề mặt nguyên liệu, ướp đủ thời gian cho thấm, và tránh xếp chồng quá dày để khí nóng lưu thông được quanh từng miếng. Thịt nên để nghỉ vài phút sau khi nấu để nước thịt phân bố lại, khi đó món ăn sẽ mọng và mềm hơn hẳn.
Thiết bị CASO gợi ý
Những thiết bị dưới đây được nhắc tới trong bài, đều hướng tới việc làm nóng đúng lượng cần thiết và rút ngắn thời gian nấu. Bạn có thể xem chi tiết từng sản phẩm để chọn thiết bị phù hợp với gian bếp của mình.
Nồi chiên không dầu CASO AirFry & PizzaChef
Khoang nhỏ nóng nhanh nên tốn ít điện hơn bật lò lớn cho vài phần ăn.
Lò vi sóng CASO MG 25 Ecostyle Ceramic
Hâm nóng bằng vi sóng thường tiết kiệm điện hơn hâm bằng lò nướng.
Bình thủy điện CASO HW 1660
Chỉ làm nóng đúng lượng nước cần dùng thay vì đun cả ấm.
